Hulpreis Lesbos september 2019

Weer thuis. Onder de indruk, moe, vol verhalen en gezichten. Voor de derde keer in Moria geweest met GAiN. Dit was wel het heftigste wat ik daar heb meegemaakt. We mogen onze ogen hier niet voor sluiten. Dit is Europa.

Nou, dat was dag 1. Na een nacht met 2 uurtjes slaap, in mijn geval, hebben we met het hele team ontbeten. De drie mensen van het Spaanse team hebben we gisteravond ontmoet en we hebben heerlijk gegeten aan het haventje van Panagiouda.
Eén van onze teamleden, Jesse, viert vandaag z'n 30ste verjaardag. Die zal hij niet gauw vergeten. Na een lange, uitgebreide briefing zijn we het kamp ingegaan. Wat een verschil met de laatste keer toen er amper 5.000 mensen waren. Nu zitten er over de 12.000 en sinds gisteravond zijn er nog eens 500 bijgekomen. Bij de new arrivals ontstaat er zo snel een tekort aan van alles. Van tandpasta, heren ondergoed tot schoenen. Omdat het kamp overvol is, is de jungle ernaast enorm uitgebreid: probeer daar maar eens iemand te vinden. De jungle is inmiddels groter dan het kamp zelf.
Vanmiddag heb ik eten uitgedeeld bij de new arrivals. Zo te zien zijn het hoofdzakelijk Afghanen, veel gezinnen. De gezinnen worden zo spoedig mogelijk na de registratie in kleine tentjes gehoused en veel mensen slapen op karton op de doorgaande weg in het kamp in afwachting van een plek.

Vandaag, de 4e dag in kamp Moria, zijn we voor het eerst met z'n allen de hele dag aan het werk geweest. Alleen Joost, die twee lange nachtdiensten achter elkaar heeft gedraaid, gaat naar ons appartement om te slapen. We zijn als team heel blij met hem want nachtdiensten zijn nu eenmaal niet de meest plezierige diensten: er gebeurt niet zoveel. Toch is de 2e nacht onrustiger geweest dan de eerste. Het doet hem pijn om te zien dat er kinderen tussen hun ouders op de doorgaande weg liggen te slapen. Eén kind huilt elke keer wanneer hij erlangs loopt....
De wetenschap voor mensen in beschermde secties dat ze veilig zijn, dat er toezicht is, is heel belangrijk na alle onveilige situaties die ze al mee hebben gemaakt.
Het was een drukke dag vandaag, zo direct na het weekend waarin sommige taken stil liggen. Het informatiepunt van EuroRelief is weer open. De ruimte is gevuld met mensen als we er om 8 uur aankomen. Terwijl we onze instructies in the office ontvangen, zwelt het geluid buiten aan. Sommige mensen staan al sinds 6 uur te wachten om een ticket voor luiers te ontvangen. Daarna gaan we allemaal onze eigen weg: voedsel uitdelen bij de new arrivals, tenten uitdelen aan families die dan zelf maar ergens een plekje moeten zoeken in het al overvolle kamp, controleren wie waar woont, luiers uitdelen, bouwwerken afbreken en tenten weer opbouwen en spullen sorteren in the warehouse. 

Tussendoor voeren we hier en daar gesprekjes met mensen. Luisteren we naar hun vragen en hun zorgen. Ieder van ons kijkt met zijn of haar eigen ogen naar de situatie in het kamp. De advocaat vraagt zich af hoe het zit met human rights in het kamp: hoe kunnen wij zomaar naar hun persoonlijke gegevens vragen, hoe kunnen wij zomaar hun ‘huis’ afbreken. De kunstenaar ziet heel veel kleuren in het kamp: de prachtige kleuren van de kleding van veel vrouwen, de tekeningen op hekken en muren. Een ander ziet hoe ondanks de verschrikkelijke overbevolking in het kamp heel veel toch goed geregeld is: iedereen krijgt drie keer per dag te eten en flessen water, de meeste mensen krijgen uiteindelijk toch een ‘huis’, de vluchtelingen lopen er in de meeste gevallen goed verzorgd bij. Je ziet kinderen spelen, een glimlach, je hoort een vriendelijk woord.

Met veel bewondering kijken we naar de grote groep Mennonieten uit Amerika die vaak voor langere tijd in Moria werken en altijd kalm, vriendelijk en vasthoudend zijn. We vragen ons af hoe de situatie over een maand zal zijn als het gaat regenen en kouder wordt. Voor dinsdag en woensdag wordt er al regen voorspeld, we gaan zien wat dat betekent voor de vluchtelingen en de vrijwilligers.

Na ons werk praten we met elkaar over alle mensen die we ontmoet hebben: de vader in de new arrivals waarvan bij de overtocht z'n baby is verdronken, de vrouw die in de laatste maanden drie keer zelfmoord heeft proberen te plegen, de vrouw die al een aantal dagen geen luiers heeft ontvangen, de oma die voor haar kleinkind zorgt omdat de ouders vermoord zijn, de jongen van 14 die helemaal alleen is....
De verhalen raken ons, ieder op zijn eigen manier. Of zoals één van ons opmerkte: door onze gedachten uit te wisselen, is er sprake van ‘een wederzijdse verrijking’.

Dinsdagnacht heeft het flink geregend. Als we het kamp op woensdag binnen lopen, zien we al natte slaapzakken, dekens en lakens te drogen hangen. Voor het informatiepunt van EuroRelief is het erg druk. Er zijn mensen die daar onder het afdak de nacht hebben doorgebracht.

We begrijpen dat er dinsdagmiddag 500 tarps zijn uitgedeeld. Aan luiers uitdelen zijn de vrijwilligers niet toegekomen. Dat betekent dat er meer mensen dan andere dagen luiers willen bemachtigen. Ik help Lucy met het uitdelen van de tickets. Honderd gezinnen kunnen luiers krijgen vandaag. Dit is veel te weinig omdat er 1.147 gezinnen met kinderen onder de 3 jaar zijn. Tijdens het uitdelen van de tickets wordt er geduwd, geschreeuwd en de sfeer wordt grimmig. Er wordt gevochten. Een man grijpt naar het bekertje met tickets in Lucy's handen. We stoppen met het uitdelen van de tickets en de politie wordt erbij geroepen. Op het kamp is politie aanwezig voor 3.000 mensen… inmiddels verblijven 13.000 mensen in het kamp! De politie is de menigte bij de foodline in toom aan het houden. Als er tenslotte één politieagent komt, besluit hij dat we na verloop van tijd het uitdelen kunnen hervatten. Het probleem dat dan ontstaat, is heel vervelend. Mensen zijn naar hun tenten gegaan omdat ze denken dat er niet meer uitgedeeld wordt. Als ze er later op de dag achter komen dat er toch meer tickets uitgedeeld zijn, zijn ze heel erg boos... en terecht. Sommigen hebben al uren in de rij gestaan. Die middag en avond wordt er nagedacht over een nieuwe manier om luiers uit te delen. De conclusie is dat er aan 200 gezinnen per dag, 5 dagen in de week, zal worden uitgedeeld: 2 luiers per dag voor kinderen van 0, 1 en 2 jaar en 1 luier per dag voor kinderen van 3 jaar. En dan te bedenken dat veel kinderen diarree hebben van de stress, het eten en de viezigheid. Als ik informeer of Lucy weet hoe de moeders dit oplossen is haar antwoord: “Met vodden”.

Woensdag horen we ook het verschrikkelijke nieuws dat een Afghaans jongetje van 5 is overreden door een vrachtwagen. De chauffeur heeft het jongetje dat in een doos speelde niet gezien. Dit gebeurde vlakbij het kamp. Trauma op trauma voor heel veel vluchtelingen. Wat moet je ongelooflijk sterk zijn om dit alles te overleven.
De regen heeft enorm veel invloed op de sfeer in kamp Moria. Dat belooft wat voor over een maand wanneer het dagelijks zal regenen. Gelukkig is het voorlopig weer een aantal dagen droog!
Donderdag is weer een totaal andere dag: 300 mensen krijgen te horen dat ze vrijdag naar Athene mogen. Het uitdelen van de luiers duurt langer maar verloopt rustiger. De mensen hebben ervan geleerd en vormen een betere wachtrij. Veel gezinnen worden ‘gehoused’, naar veel mensen wordt er geluisterd. En als we  s ‘avonds nog even naar sectie B gaan om met de alleen reizende jongens van onder de 18 jaar een potje te pingpongen dan lijkt Moria haast een vakantiedorpje dat schaars verlicht is en waar overal dekens op de grond liggen met daarop koopwaar uitgestald. Mensen proberen wat bij te verdienen zodat ze zelf luiers en andere benodigdheden kunnen kopen.

Het verblijf in Moria laat bij alle teamleden een onuitwisbare indruk na. We nemen onze ervaringen mee naar huis en zullen aandacht blijven vragen voor deze problematiek. Jesaja 58. Dit is onze opdracht.

Yvonne